« Όποτε κάνω μαθήματα, ο δάσκαλος κάνει πάντα αυτά που θέλει». Αυτή είναι μια συχνή διαπίστωση παικτών που κάνουν μαθήματα σε ένα club. Πως μπορεί ο προπονητής να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που θέλουν οι παίκτες και αυτό που χρειάζονται, όταν αυτά έρχονται σε αντίθεση;

Μπορούμε να κατηγοριοποιήσουμε το πώς οι προπονητές μεταφέρουν τα μηνύματα τους σε δύο ευδιάκριτα στυλ διδασκαλίας, το αυταρχικό και το συνεργατικό. Στο αυταρχικό στυλ ο προπονητής λέει τι πρόκειται να γίνει, πως θα γίνει και δίνει τις λύσεις για κάθε πρόβλημα. Στο συνεργατικό στυλ ο προπονητής παρουσιάζει το υλικό με τρόπους που ο μαθητής συμφωνεί, δημιουργεί καταστάσεις που χρειάζονται λύση και κάνει ερωτήσεις που οι μαθητές προσπαθούν να βρουν απαντήσεις. Οι προπονητές συνήθως επιλέγουν ένα στυλ, ανάλογα με την προσωπικότητα τους. Πάντως συνήθως χρειάζεται να χρησιμοποιούν και τα δύο στυλ για να προσαρμόζονται στις ανάγκες του μαθητή και να δίνουν λύσεις σε συγκεκριμένες καταστάσεις. Ας δούμε τα δύο στυλ λεπτομερώς:

ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ: Η διαδικασία μάθησης του μαθητή, ορίζεται από τον προπονητή

ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟ: Οι μαθητές εμπλέκονται πλήρως στη διαδικασία μάθησής τους

Α) ΑΥΤΑΡΧΙΚΟ: σε αυτό το στυλ ο προπονητής είναι το αφεντικό. Ο ρόλος του προπονητή είναι να κάνει τους μαθητές να παίζουν σωστά, λέγοντας τους τι να κάνουν. Η ανατροφοδότηση δίνεται πάντα με τη μορφή οδηγιών (π.χ. κάνε αυτό, μην κάνεις εκείνο κλπ). Ο μαθητής έχει λίγη δύναμη ή συμμετοχή στη μαθησιακή διαδικασία.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
- Μπορεί να κάνει τους μαθητές αρχικά να ανταποκριθούν γρηγορότερα
- Εάν ένας μαθητής δεν συγκεντρώνεται, με το να είσαι αυταρχικός μπορείς να τον επαναφέρεις στο μάθημα
- Ο προπονητής μπορεί να ελαχιστοποιήσει το χρόνο διαχείρισης με πιο μικρά παιδιά, λέγοντας τους τι να κάνουν και πότε.

ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
- Η πλειοψηφία των μαθητών θα κάνει αλλαγές για μικρό χρονικό διάστημα με αυτή την μέθοδο. Για παράδειγμα μπορεί να κάνουν την κίνηση που ζητά ο προπονητής, αλλά ίσως δεν το καταλάβουν (ή πιστέψουν) αρκετά για να το εξασκήσουν ή να το χρησιμοποιήσουν.
- Η έμφαση στο να υπακούν συνεχώς οι παίκτες, μπορεί να βλάψει την αυτοπεποίθηση τους. Οι παίκτες θα μάθουν να εξαρτώνται συνεχώς από τις οδηγίες του προπονητή και δεν θα αναπτύξουν δικές τους αποφάσεις και λύσεις για προβλήματα μέσα στο γήπεδο.
- Με αυτήν την μέθοδο είναι πολύ εύκολο ο προπονητής να γίνει αρνητικός. Μπορεί να ξεχάσει ότι η μάθηση είναι μια διαδικασία και να εκνευρίζεται όταν ο μαθητής δεν κάνει αυτά που του ζητά.

Β) ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟ: σε αυτό το στυλ ο προπονητής και ο μαθητής συμμετέχουν στη διαδικασία μάθησης με στόχο να σχηματίσουν μια ομάδα. Ο ρόλος του προπονητή περιλαμβάνει να δημιουργήσει ένα περιβάλλον μάθησης όπου η τεχνική και η τακτική παρουσιάζονται σαν προβλήματα που αναζητούν λύση, ώστε οι παίκτες να βελτιώσουν τη σταθερότητα ή να κερδίσουν περισσότερους πόντους. Με τη χρήση ερωτήσεων ο μαθητής ανακαλύπτει και βιώνει λύσεις κι επίσης είναι σύμφωνος με τα αντικείμενα που θα κάνει και τον τρόπο που θα τα κάνει.

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
- Οι μαθητές συμμετέχουν στη δική τους διαδικασία μάθησης το οποίο αυξάνει το κίνητρο και την πιθανότητα να πετύχουν μακροχρόνιες αλλαγές στο παιχνίδι τους.
- Μεταξύ προπονητή και μαθητή δημιουργείται μια καλύτερη σχέση που αυξάνει την ποσότητα και ποιότητα των απόψεων και ιδεών που ανταλλάσσονται.
- Οι μαθητές δε φοβούνται τόσο να εξερευνήσουν ιδέες και να κάνουν ερωτήσεις.
- Ο προπονητής λαμβάνει περισσότερη ανατροφοδότηση από τους μαθητές κι έτσι γνωρίζει περισσότερα για το πώς να κάνει καλύτερο το περιβάλλον μάθησης και να βελτιώσει τον καθένα ξεχωριστά.
- Η αυξημένη χρήση ερωτήσεων που γίνονται σε αυτό το στυλ, εξοπλίζει τους μαθητές με λύσεις σε δικά τους προβλήματα και εξαρτώνται λιγότερο από τον προπονητή. Αυτό είναι σημαντικό στο τένις αφού οι συμβουλές (coaching) δεν επιτρέπονται όταν κάποιος παίζει.

ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
- Απαιτεί εμπειρία από τον προπονητή καθώς η διαδικασία είναι περίπλοκη και διαδραστική (σε αντίθεση με το να διδάξει απλώς τα βήματα ενός χτυπήματος με τη σειρά το ένα μετά το άλλο).
- Οι προπονητές μπορεί να πέσουν στην παγίδα να κάνουν πολύ γενικές ερωτήσεις που οδηγούν τους μαθητές σε μεγάλες άσκοπες συζητήσεις.
- Οι προπονητές ίσως μιλούν πολύ και ελαχιστοποιούν την επανάληψη που απαιτείται για να μάθουν οι παίκτες καλά ένα χτύπημα.
- Συχνά οι προπονητές σχηματίζουν την λανθασμένη αντίληψη ότι σε αυτό το στυλ δεν υπάρχει δομή ή έλεγχος και οι μαθητές μπορούν να κάνουν ότι θέλουν στο γήπεδο. (αν και το μάθημα είναι μαθητοκεντρικό, πρέπει να καθοδηγείται από τον προπονητή).

Σε γενικές γραμμές, οι προπονητές χρησιμοποιούν περισσότερο το αυταρχικό στυλ. Όταν αναφέρονται στο συνεργατικό στυλ, η συνηθισμένη απάντηση είναι «αυτό παίρνει πολύ χρόνο». Αυτή είναι λάθος αντίληψη εξαιτίας κακής χρήσης του στυλ από τον προπονητή. Θυμηθείτε ότι ο σκοπός της διδασκαλίας του τένις δεν είναι η μίμηση κάποιων κινήσεων, αλλά να μάθουν πώς να παίζουν το άθλημα αυτό. Πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην λύση προβλημάτων, τη λήψη αποφάσεων και τη σκέψη της τακτικής.

www.acecoach.com