• Greek
  • English (United Kingdom)
Πνευματικές δεξιότητες: μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, μέρος 1ο PDF Εκτύπωση E-mail
Αθλητική Ψυχολογία
Συντάχθηκε απο τον/την Βασίλης Καραδημητρόπουλος   
Σάββατο, 25 Ιανουάριος 2014 10:04

Εισαγωγή

Το πεδίο της αθλητικής ψυχολογίας έχει συνεισφέρει στην βελτίωση της προπονητικής στο τένις, καθώς και στο ίδιο το άθλημα σε όλα τα επίπεδα παιξίματος. Στα υψηλότερα επίπεδα παιχνιδιού, όπου οι σωματικές δεξιότητες και η τακτική είναι σχεδόν τα ίδια, οι ψυχολογικές ικανότητες αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Πάντως, παρά την κοινή αποδοχή για τη μεγάλη σημασία των ψυχολογικών παραγόντων όπως η αυτοπεποίθηση, η αυτοσυγκέντρωση και η ένταση-ενέργεια του παίκτη στο παιχνίδι, οι προπονητές συχνά αφήνουν την προπόνηση τους έξω από το καθημερινό τους πρόγραμμα. Υπάρχουν πολλοί λόγοι γι αυτό, όπως ελλιπής γνώση αθλητικής ψυχολογίας, παρανόηση των πνευματικών δεξιοτήτων, (αντιληπτή) έλλειψη χρόνου και προσωπικές προπονητικές συνήθειες. Πάντως οι πνευματικές δεξιότητες δε θα ‘πρεπε να αντιμετωπίζονται τυχαία. Αλλά, όπως η τεχνική, η τακτική και η φυσική κατάσταση γίνονται σε καθημερινή βάση, έτσι και οι πνευματικές δεξιότητες πρέπει να μπουν στο προπονητικό πρόγραμμα και να εξασκούνται τακτικά.

 

 

Τι είναι οι πνευματικές δεξιότητες;

Οι πνευματικές δεξιότητες είναι εσωτερικές ικανότητες που βοηθούν τους αθλητές να ελέγξουν το μυαλό τους αποτελεσματικά και με συνέπεια καθώς εκτελούν σχετιζόμενους με αθλητισμό στόχους. Η προπόνηση πνευματικών δεξιοτήτων παρέχει τη μεθοδολογία και την τεχνική όχι μόνο για την ανάπτυξη δεξιοτήτων όπως αυτοσυγκέντρωση και θετική γλώσσα του σώματος, αλλά για την υιοθέτηση προσωπικών χαρακτηριστικών όπως αυτοεκτίμηση και θετικές ανταγωνιστικές δεξιότητες και συμπεριφορές.

Οι τεχνικές των πνευματικών δεξιοτήτων βοηθούν τους αθλητές να προσαρμόσουν τις πράξεις τους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις σωματικές αισθήσεις με σκοπό να βελτιώσουν το παιχνίδι τους. Το πραγματοποιούν αυτό βοηθώντας τον παίκτη να:

  • Αναπτύξει αυτοπεποίθηση
  • Θέσει στόχους και να δημιουργήσει μια θετική μακρόχρονη οπτική
  • Χρησιμοποιήσει εικόνες και νοερή απεικόνιση ώστε να δουλέψει ανταγωνιστικές δεξιότητες
  • Εστιάσει στην αυτοσυγκέντρωση και την προσοχή
  • Αντιμετωπίσει τις αντιξοότητες
  • Βελτιώσει την διαχείριση των λαθών
  • Αναπτύξει θετική στάση για τον ανταγωνισμό
  • Δημιουργήσει ρουτίνες εντός του γηπέδου

 

alt

 

Θέματα εκτός γηπέδου

Η χρήση της αθλητικής ψυχολογίας εκτείνεται πέρα από την προπόνηση των πνευματικών δεξιοτήτων. Για παράδειγμα, προβλήματα που σχετίζονται με θέματα ανάπτυξης, ακαδημαϊκό άγχος, προβληματικές σχέσεις, διαχείριση του χρόνου, οικογενειακές διαμάχες και οικονομικά θέματα μας επηρεάζουν όλους κάποια στιγμή. Αυτά τα θέματα μπορούν εύκολα να επηρεάσουν την απόδοση ενός νεαρού τενίστα. Όταν προκύπτουν τέτοια προβλήματα, είναι σημαντικό να θέσουμε ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας, να συζητιούνται τα θέματα με τους παίκτες και τους γονείς και να αναζητούμε τη βοήθεια επαγγελματία όταν χρειάζεται. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι σαν προπονητές καλούμαστε να καθοδηγήσουμε τους αθλητές σαν παίκτες αλλά και να τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν θετική στάση στην προσωπική τους ζωή.

 

 

Παράγοντες που επηρεάζουν την προπόνηση των πνευματικών δεξιοτήτων

Η προπόνηση των πνευματικών δεξιοτήτων στο τένις δε γίνεται μεμονωμένα, αλλά συμβαίνει σε ένα δυναμικό περιβάλλον που επηρεάζεται από τις σταθερές αξίες και τα δόγματα των προπονητών, παικτών και γονιών. Ακολουθεί μια σύντομη συζήτηση τεσσάρων παραγόντων.

 

Προπονητική φιλοσοφία

Κάθε προπονητής έχει υιοθετήσει μια προπονητική φιλοσοφία. Αποτελείται από αρχές και δόγματα που καθοδηγούν τις πράξεις και τη λήψη αποφάσεων σε σχέση με τους παίκτες. Η φιλοσοφία αυτή δεν αποκτιέται από κάποια πηγή, αλλά από ένα συνδυασμό εμπειριών. Αυτά τα δόγματα για τη ζωή, την προπονητική και τα αθλήματα μας καθοδηγούν και μας επηρεάζουν καθώς προπονούμε, διδάσκουμε και παρακινούμε τους αθλητές μέσα κι έξω από το γήπεδο. Είναι δύσκολο να συζητήσουμε για προπόνηση πνευματικών δεξιοτήτων ικανοποιητικά, χωρίς την κατανόηση της προπονητικής φιλοσοφίας κάποιου και πώς επηρεάζει την εκτέλεση της.

Οι προπονητές πρέπει να εφαρμόσουν την φιλοσοφία τους μέσα σε τρεις ευρείς προοπτικές: προπόνηση για να βοηθήσουν τους αθλητές σωματικά, ψυχολογικά και κοινωνικά, προπόνηση για να διασκεδάζουν και προπόνηση για να νικήσουν. Αυτές οι τρεις συγκλίνουσες προοπτικές είναι περίπλοκες και μοναδικές σε κάθε άτομο. Όταν αναφερόμαστε σε αυτές τις τρεις περιοχές, βλέπουμε ότι οι γνώστες προπονητές ενοποιούν τη γνώση τους με την εμπειρία ώστε να βγάλουν το καλύτερο από τους αθλητές τους.

 

Αγάπη για το παιχνίδι

Στην ανάπτυξη του τένις υπάρχει κάτι σαν ακρογωνιαίος λίθος, που ίσως είναι το πιο βασικό συστατικό προς την επιτυχία. Είναι η ανάπτυξη και διατήρηση της αγάπης και της χαράς για το άθλημα (Bloom, 1985 και Saviano, 2001). Έρευνες δείχνουν ότι αθλητές που αναπτύσσουν αγάπη για το άθλημα και δεν ωθούνται σε σοβαρό και δύσκολο ανταγωνιστικό περιβάλλον πολύ νωρίς, έχουν τη σωστή βάση για να υπερτερήσουν αργότερα στην καριέρα τους. (Gibbons, 1998). Η αγάπη του παίκτη για το τένις πρέπει συνεχώς να καλλιεργείται μέσα στα πλαίσια της πνευματικής σκέψης.

 

Ο ρόλος της οικογένειας

Η οικογένεια παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη για την ανάπτυξη του παίκτη. Στο σημερινό παιχνίδι, ο ρόλος των μελών της οικογένειας ποικίλει από αυτόν του ενεργού προπονητή στο γήπεδο μέχρι αυτόν του απλού θεατή. Είναι ξεκάθαρο ότι για να έχει ο νέος παίκτης υγιή προσέγγιση στον ανταγωνισμό και στην προπόνηση, ο γονιός ή οποιοσδήποτε άνθρωπος σημαντικός στη ζωή του, πρέπει να βοηθήσει να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον που είναι ταυτόχρονα υποστηρικτικό και να οδηγεί στην υπεροχή.

federer mental

 

Προγραμματισμός

«H επιτυχία είναι η ηρεμία του μυαλού, η οποία είναι το άμεσο αποτέλεσμα της ικανοποίησης να ξέρεις ότι έβαλες τα δυνατά σου να γίνεις ο καλύτερος που μπορείς να γίνεις» John Wooden

Η επιτυχία είναι το άμεσο αποτέλεσμα της προσπάθειας κάποιου. Παρόλα αυτά, μαζί μ’ αυτό το γεγονός, είναι το όραμα και ο σχεδιασμός που μπορούν να φέρουν αποτελέσματα στη σκληρή δουλειά και συνέπεια του αθλητή. Έχουν γραφτεί πολλά για τη σημασία του προγραμματισμού. Ποια είναι η βάση για τη σημασία του προγραμματισμού και πώς βοηθά τους προπονητές να είναι καλύτεροι στο γήπεδο;

Μπορούμε να δούμε το πρόγραμμα σαν μια βασική ψυχολογική διαδικασία στην οποία κάποιος οραματίζεται το μέλλον και αναπτύσσει ένα πλαίσιο με σκοπό οι πράξεις του να τον οδηγήσουν να πετύχει αυτό το μέλλον. Το συμπέρασμα τότε είναι ότι το πρόγραμμα επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι προπονητές αλληλεπιδρούν με τους παίκτες. Ο Martens (1997) δηλώνει: «αποτυχία να προγραμματίσεις σημαίνει πρόγραμμα προς την αποτυχία. Ανεξαρτήτως του επιπέδου παικτών που προπονείς, χρειάζεσαι ένα πρόγραμμα. Χωρίς αυτό δε θα ξέρεις προς τα πού πηγαίνεις κι έτσι μπορεί να καταλήξεις κάπου που δε θες.»

Ο Fairs (1987) περιέγραψε την διαδικασία προγραμματισμού σα δυναμική, οργανωμένη, συστηματική και σκόπιμη η οποία περιλαμβάνει παρατήρηση, αποτίμηση, θέσιμο στόχων και αξιολόγηση.  Όλα αυτά βρίσκονται σε εξέλιξη στη διαδικασία του προγραμματισμού. Έτσι όπως η ζωή και ανάπτυξη του παίκτη βρίσκονται σε εξέλιξη, το ίδιο γίνεται και με τον προγραμματισμό. Ένα καλό πρόγραμμα αυξάνει την πιθανότητα του νέου παίκτη να φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του μέσα στον ανταγωνισμό.

Ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα είναι ένας τρόπος να φέρουμε δομή και ζωή στην αναζήτηση του παίκτη για την επιτυχία (Saviano, 2000). Αυτό το πρόγραμμα είναι ένα προσχέδιο στην μακροχρόνια ανάπτυξη του παίκτη, που παρέχει εστίαση και διαύγεια στον προπονητή και τον αθλητή, πάνω στα θέματα που θα δουλέψουν και τον τρόπο που θα το επιτύχουν. Όπως τονίζει ο ερευνητής, ένα τέτοιο πρόγραμμα μπορεί να γίνει μια πολύ καλή πηγή για κίνητρο και έμπνευση ώστε ο παίκτης να δουλέψει σκληρά και να επιτύχει τους στόχους του. Ένα αναπτυξιακό πρόγραμμα θα πρέπει να περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

 

  • Μια μακροχρόνια περιεκτική οπτική για το είδος του παίκτη που θέλει ο αθλητής να γίνει (είδος παιχνιδιού, δυνατό όπλο, συμπεριφορά, φυσική κατάσταση κ.ά.)
  • Τις στρατηγικές και τις τακτικές που πρέπει να τελειοποιηθούν και τα όπλα που πρέπει να αναπτυχθούν
  • Την προπόνηση που χρειάζεται για να γίνουν ασφαλείς βασικές προσαρμογές στην τακτική και καλή επιλογή χτυπημάτων
  • Την τεχνική που πρέπει να αναπτυχθεί
  • Την συναισθηματική/ψυχολογική προσέγγιση που θα ακολουθήσει ο παίκτης στους αγώνες
  • Πρόγραμμα αγώνων και περιοδισμός
  • Σωματική ανάπτυξη
  • Θέσιμο στόχων

 

Συνεχίζεται…

Τελευταία Ενημέρωση στις Παρασκευή, 13 Ιούνιος 2014 13:23
 
U.S. Professional Tennis Association  Tennis Europe  International Tennis Federation  Little Tennis USPTA  USTA  iCoach  Play & Stay 
LTA, British Tennis  The Bailey Method  U.S. Pro Tennis Shop  Advanced Coaching Education  Mental Edge International  Tennis Australia  Tennis 10s